PHÁT TRIỂN TRÍ NÃO

Mẹ Thông Thái
Nuôi Bé Thông Minh

BÉ CHỈ BIẾT NÓI NHẠI CÓ PHẢI DẤU HIỆU TỰ KỶ?

Chia sẻ
09/02/2021

Bé 3 tuổi chỉ nói được những từ đơn giản, không thể nói thành câu hoặc chỉ biết lặp lại người lớn khi được hỏi thì có bình thường không là băn khoăn của không ít phụ huynh. Bé nhà bạn có đang gặp vấn đề tương tự? Và phụ huynh phải làm thế nào với tình trạng này?

Tập nói là một trong những cột mốc quan trọng trong quá trình lớn lên của trẻ, biểu hiện cho sự phát triển não bộ và trí thông minh. Việc con chậm nói, ít nói có thể khiến nhiều bố mẹ lo lắng con mắc chứng tự kỷ hoặc chậm phát triển. Như với băn khoăn của mẹ Hải Hà về bé 3 tuổi nhà mình: Con chưa phát triển được khả năng ngôn ngữ, chỉ có thể nói những từ đơn giản, khi được hỏi không biết cách trả lời mà chỉ có thể nhại lại câu hỏi.

Chia sẻ với Mom Citi, mẹ Hà rất băn khoăn về tình hình sức khỏe cũng như cách dạy con cho phù hợp:

“Khi cháu cần gì hay không làm được gì là kêu khóc và dắt tay mẹ đi lấy chứ không chịu nói. Bé có thể nói được một số câu dài nhưng chỉ là nói theo chứ không tự nói và cũng không bao giờ thắc mắc thích hay không thích cái gì.

Cháu rất kén ăn. Mỗi ngày, tôi phải ép và đút cháu mới chịu ăn. Dạy dỗ cháu rất khó khăn. Mỗi lúc tôi bận việc, con trai tôi chỉ ngồi một mình chơi đồ chơi. Cháu rất thích xếp hình. Bình thường bé vẫn chơi với các bạn khác khi có dịp ra ngoài.

Vào tháng 8 vừa qua, tôi cho con trai đi khám ở bệnh viện nhi, bác sĩ kê cho 2 loại thuốc là cerefort và trausan và về nhà dạy trẻ nói, đồng thời cho cháu đi mẫu giáo. Hàng ngày, khi bé đi học về, tôi thường chơi với bé, hát cho bé nghe và kể chuyện cổ tích khi đi ngủ.

Tôi cũng hay sai vặt, chẳng hạn lấy chổi quét nhà, và bé đều làm được. Khi uống sữa xong, bé biết vứt rác vào thùng và khi chơi trò chơi xong biết tự cất đúng chỗ. Bé biết tự đi vệ sinh. Khi tôi dạy con ở nhà, bé không tập trung, chỉ lao vào ôm và cười đùa. Cháu nói rất ngọng, chỉ có một số từ hoặc một số câu rõ. Xin hỏi bác sĩ cháu có bị tự kỷ hay gặp vấn đề gì về thần kinh không, và tôi nên dạy con như thế nào?”

Làm gì khi bé có dấu hiệu kém phát triển về thần kinh?

Với trường hợp của mẹ Hải Hà, hoặc với những trường hợp mẹ lo lắng về việc con có bị tự kỷ hay có vấn đề gì về thần kinh hay không, mẹ nên đưa bé đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và điều trị.

Nếu bác sĩ có kê đơn, mẹ nên kiểm tra lại sổ khám xem phần kết luận của bác sĩ ghi bé bị mắc chứng bệnh gì? Có phải là bệnh tự kỷ hay thần kinh hay không. Trong trường hợp của mẹ Hà, con được bác sĩ kê thuốc cerefort và trausan là 2 loại thuốc bổ não và bổ thần kinh cho trẻ

Nếu chưa yên tâm về kết quả khám lâm sàng, mẹ có thể đưa con đến trung tâm, thông qua những công cụ đánh giá và chẩn đoán tâm lý, các chuyên gia sẽ có kết luận và định hướng can thiệp phù hợp cho trường hợp của bé.

Dạy con qua những cách giản đơn hằng ngày

Trẻ con thường học thông qua trò chơi và thông qua bắt chước người lớn (kể cả việc học ngôn ngữ). Vì vậy để dạy con, mẹ nên thường xuyên chơi với con, hát, đọc thơ, kể chuyện cho con nghe và dạy con những kỹ năng phù hợp trong cuộc sống hàng ngày. Để luyện khả năng ngôn ngữ cho bé, mẹ cần nói nhiều để cho bé bắt chước, dạy bé nói các câu trả lời khi người lớn đặt câu hỏi. 

Bé 3 tuổi đã có khả năng bắt chước nói được những câu dài như vậy là bé đã có tiền đề ngôn ngữ khá tốt. Vấn đề nói ngọng hay chỉ biết bắt chước nhại lời mà chưa biết trả lời các câu hỏi thường xảy ra với các bé đang trong giai đoạn học nói. Mẹ có thể giúp trẻ có sự phát triển ngôn ngữ tốt hơn bằng cách:

- Giúp bé biết cách bày tỏ nhu cầu: Mẹ cần kiên nhẫn chờ đợi, khích lệ bé bày tỏ nhu cầu thay vì phỏng đoán và đáp ứng ngay (làm thay cho trẻ). Những hành vi bùng nổ, la hét, tự hành hạ (đập đầu, cào cấu, nằm lăn ra đất…) cũng chỉ là một loại “ngôn ngữ không lời” che giấu một nhu cầu, một ước muốn. Mẹ nên hết sức bình tĩnh để phân biệt các nhu cầu thực sự và những đòi hỏi, nhõng nhẽo quá đáng của trẻ. Cho con biết đâu là giới hạn, sự cho phép và những điều không được phép làm với một ngôn ngữ không đe dọa hay mua chuộc.

- Nói “Không” đúng lúc: Hãy thể hiện sự không đồng ý với những yêu cầu không thích hợp, đồng thời cũng cho phép bé có thể từ chối bằng lời nói hay những hành động đơn giản của mình. Điều này sẽ giúp bé từ từ trở thành một chủ thể sáng tạo, biết tự quyết định, chọn lựa thay vì chỉ có những phản ứng máy móc, tự động, chỉ biết nhắc lại.

- Biết trả lời các câu hỏi: Giúp bé phát triển khả năng hình dung và tưởng tượng thông qua các câu hỏi gợi ý: Cái gì, ở đâu, thế nào, để làm gì, khi nào…

- Xây dựng mối quan hệ tốt và giúp bé biết chơi đùa với bạn bè: Vui chơi là một hoạt động rất quan trọng. Qua các trò chơi bé có thể thiết lập mối quan hệ tốt với bố mẹ và bạn bè. Ngay cả trong các hoạt động hàng ngày cũng nên đưa vào những câu nói và ý tưởng như một trò chơi. Chẳng hạn, đố con lấy được cho mẹ hai cái chén sứ trong tủ chén? Đố con lên cầu thang trước mẹ... Trong các ngày nghỉ, lễ tết, sinh nhật hãy tạo điều kiện cho bé đến chơi các công viên, khu vui chơi hoặc mời thêm bạn bè của bé đến nhà chơi.

- Cung cấp vốn từ cho trẻ: Cung cấp càng nhiều vốn từ cho bé càng tốt. Khi bé hiểu được nhiều từ sẽ biết cách diễn đạt câu nói tốt hơn, thành thạo hơn.

Trong quá trình dạy con, ba mẹ không nên quát mắng mà nên thường xuyên khen ngợi, động viên nếu trẻ nói đúng, trả lời đúng. Nếu trẻ trả lời sai thì bỏ qua và nhắc lại câu hỏi. Đừng hỏi nhiều và tản mạn, cần tập trung vào một chủ đề, ví dụ: các loại bánh, các loại đồ dùng trong nhà bếp, phòng ăn, phòng ngủ...

Trẻ ít nói, chậm nói chưa chắc sẽ bị tự kỷ. Điều mẹ cần làm là quan sát hành trình lớn khôn của con thật kỹ, hỗ trợ con tốt nhất trong từng giai đoạn phát triển của mình, và đừng quên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu mẹ đang có băn khoăn gì khó nghĩ nhé. Các chuyên gia của Mom Citi sẵn sàng đồng hành cùng mẹ trên hành trình này!