Tiêu chảy là tình trạng khi trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc nhiều nước trên 3 lần 1 ngày, thường hay xảy ra ở trẻ em, đặc biệt trong giai đoạn từ 6 tháng tuổi đến 2 tuổi.

1/ Chế độ ăn uống của trẻ

Điều quan trọng nhất là nhanh chóng điều trị mất nước và chế độ ăn cho trẻ. Nếu trẻ mất nước phải đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc trạm y tế để điều trị.

Tốt nhất là cho trẻ uống ORS và các loại dung dịch chế từ thực phẩm như cháo, nước cháo muối, nước gạo rang, nước cơm... Mẹ có thể cho trẻ uống một lượng dung dịch sau mỗi lần trẻ đi ngoài như sau:

- Trẻ dưới 2 tuổi: 50 - 100ml.

- Trẻ từ 2 - 10 tuổi: 100 - 200ml.

- Trẻ từ 10 tuổi trở lên và người lớn: uống theo nhu cầu.

Cách pha các loại dịch dùng trong điều trị ORS: rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi pha. Đổ bột gói vào một cái bình ấm hay ấm tích nước sạch. Đong một lít nước sạch (hoặc một lượng nước thích hợp với từng loại gói được dùng), tốt nhất là nước đun sôi để nguội. Đổ nước vào bình chứa và lắc kỹ cho đến khi bột hòa tan hoàn toàn. Đậy bình lại và cho trẻ uống trong vòng 24 giờ.

- Nước cháo muối: dùng một nắm gạo, một nhúm muối và 6 bát ăn cơm nước sạch rồi đun nhừ, lọc qua rá, lấy nước cho trẻ uống dần.

- Nước gạo rang muối: lấy 50g gạo đem rang vàng, cho 6 bát nước đem nấu nhừ lọc qua rá cho 1 thìa cà phê muối ăn vào rồi cho trẻ uống dần.

- Nước chuối, nước hồng xiêm: 5 quả chuối hoặc hồng xiêm xay, nghiền nát với 1 lít nước sôi để nguội + 1 thìa cà phê gạt ngang muối ăn, cho trẻ uống dần.

- Súp cà rốt muối: cà rốt 500g, muối ăn một thìa cà phê gạt ngang, 8 thìa cà phê đường. Cà rốt nấu nhừ chà qua rá hoặc cho vào máy xay sinh tố xay nhừ, cho một nhúm muối đun sôi lại, cho trẻ uống dần.

2/ Cho trẻ ăn như thế nào?

Để đề phòng trẻ bị sút cân và suy dinh dưỡng khi bị tiêu chảy, mẹ cần chú ý:

- Nên dùng các loại thực phẩm: gạo (bột gạo), khoai tây, thịt gà nạc, thịt lợn nạc, sữa đậu tương, dầu ăn, cà rốt, hồng xiêm, chuối.

- Trẻ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ: vẫn cho trẻ bú bình thường và tăng số lần bú.

- Trẻ trên 6 tháng tuổi: ngoài sữa mẹ cần cho trẻ ăn thêm nhiều lần và từng ít một, các thức ăn giàu chất dinh dưỡng như thịt, trứng, cá, sữa… và cần cho thêm một ít dầu, mỡ để tăng thêm năng lượng của khẩu phần.

- Thức ăn cần nấu kỹ, mềm, nấu loãng hơn bình thường. Cho bé ăn ngay sau khi nấu để đảm bảo vệ sinh, nếu phải cho trẻ ăn thức ăn đã được nấu sẵn thì cần phải đun lại trước khi cho ăn.

- Cho trẻ ăn thêm quả chín như chuối, cam, chanh, xoài, đu đủ… để tăng lượng kali. Không dùng các loại nước giải khát công nghiệp vì chúng có thể làm tăng tiêu chảy.

- Tránh các thực phẩm có nhiều xơ hoặc ít dưỡng chất như các loại rau thô, tinh bột nguyên hạt (ngô, đỗ…) khó tiêu hóa.

- Không dùng các loại thức ăn có nhiều đường vì những loại thức ăn này có thể làm tiêu chảy nặng hơn.

3/ Cho trẻ ăn như thế nào là đủ?

Mẹ cần khuyến khích trẻ ăn càng nhiều càng tốt. Trẻ nhỏ cho ăn 6 lần/ ngày hoặc nhiều hơn.

Sau khi khỏi tiêu chảy, để giúp trẻ phục hồi nhanh và tránh suy dinh dưỡng cần cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa trong hai tuần liền. Với trẻ bị tiêu chảy kéo dài thì phải cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa và kéo dài tối thiểu một tháng.

LƯU Ý:

- Nếu trẻ ăn ít hoặc ăn vào bị nôn thì cho ăn ít hơn và tăng số bữa lên so với thực đơn.

- Trẻ dùng sữa bò bị tiêu chảy thêm thì thay bằng sữa đậu tương 10% hoặc sữa không có latoza lactose như (Isomil, Olac) hoặc cho ăn sữa chua làm từ sữa pha giống như các bữa sữa nước của trẻ.

- Từ ngày thứ 5 nếu trẻ bớt tiêu chảy thì quay dần về chế độ ăn bình thường.

3/ Phòng bệnh tiêu chảy

- Nuôi con bằng sữa mẹ.

- Cho trẻ ăn bổ sung dinh dưỡng đúng và hợp lý, đảm bảo vệ sinh khi chế biến, dùng nguồn nước sạch, thực phẩm sạch không bị nhiễm khuẩn hoặc hóa chất bảo vệ thực vật.

- Rửa tay bằng xà phòng: Sau khi đi vệ sinh, thay tã lót cho trẻ, trước khi chế biến thức ăn, cho trẻ ăn, chăm sóc trẻ.

- Sử dụng hố xí hợp vệ sinh, xử lý an toàn phân trẻ nhỏ bị tiêu chảy.

- Tiêm phòng sởi: Tiêm vắc-xin sởi có thể phòng ngừa được 25% số ca tử vong liên quan tiêu chảy trẻ dưới 5 tuổi.

PGS.TS. NGUYỄN THỊ LÂM, ThS.BS. LÊ THỊ HẢI

Bài viết liên quan:

NHỮNG DÂÚ HIỆU RỐI LOẠN TIÊU HOÁ Ở TRẺ EM MẸ CẦN BIẾT

BÉ TÁO BÓN NẶNG VÀ GẶP VẤN ĐỂ NẶNG VỀ ĐƯỜNG RUỘT PHẢI LÀM SAO?