VIÊM PHỔI Ở TRẺ: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH PHÒNG TRÁNH

Chia sẻ
28/10/2020

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), viêm phổi là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới tử vong ở đối tượng trẻ em dưới 5 tuổi. Tuy là căn bệnh nguy hiểm và có khả năng lây nhiễm cao, nhưng viêm phổi cũng có thể phòng tránh nếu biết chăm sóc đúng cách. Bố mẹ hãy cùng Mom Citi trang bị kiến thức về căn bệnh này nhé!

1.   Viêm phổi ở trẻ em là gì?

Viêm phổi là tình trạng tổn thương cấp tính, nhiễm trùng lan tỏa 2 bên phổi gây rối loạn trao đổi khí tại cơ quan này. Viêm phổi xuất hiện khi virus hoặc vi khuẩn mắc kẹt trong các cơ quan phổi, sinh sôi nảy nở, tạo ra những ổ nhiễm trùng, dẫn đến suy hô hấp và tiến triển nặng gây nguy hiểm đến sức khỏe của trẻ. Bệnh thường xuất hiện nhiều vào mùa đông xuân, khi thời tiết thay đổi, trời lạnh, độ ẩm cao.

2.   Nguyên nhân nào gây ra viêm phổi ở trẻ em?

Viêm phổi có thể do virus, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng gây ra. Hầu hết các trường hợp, bệnh này là do virus như virus adeno, virus rhino, virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV) và virus parainfluenza… gây bệnh. 

Viêm phổi là bệnh có thể lây truyền từ người sang người, từ súc vật sang người. Trẻ em có thể bị bệnh sau khi tiếp xúc với người lớn mắc bệnh 2 - 3 tuần. Viêm phổi ở trẻ em diễn biến càng nhanh và nặng với trẻ càng nhỏ. Đặc biệt ở những trẻ bị suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch (nhiễm HIV/AIDS), có dị tật bẩm sinh về tim mạch, phổi, lồng ngực, đẻ thiếu cân… nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn trẻ em bình thường.

Một số yếu tố khác chẳng hạn như sống ở những khu vực có mức độ ô nhiễm cao, trẻ sống trong gia đình có người thân hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng có thể là nguyên dẫn đến viêm phổi ở trẻ.

3.   Các triệu chứng của bệnh viêm phổi ở trẻ:

Khi thấy trẻ có các triệu chứng viêm phổi dưới đây các phụ huynh nên đưa con đến khám tại các cơ sở y tế để có hướng điều trị kịp thời.

- Giai đoạn sớm:

  • Sốt nhẹ
  • Ho húng hắng
  • Chảy nước mắt và nước mũi,
  • Khò khè, quấy khóc
  • Ăn kém, bỏ bú,

- Giai đoạn sau: nếu trẻ không được điều trị đúng và theo dõi sát thì sẽ diễn biến nặng hơn với biểu hiện:

  • Sốt cao
  • Ho tăng lên, có đờm,
  • Khó thở, thở nhanh,
  • Rút lõm lồng ngực khi trẻ gắng sức hít thở (ngoài ra cánh mũi phập phồng, thở rên)
  • Bỏ bú hoặc bú kém,
  • Tím môi, tím đầu chi do bị thiếu oxy

Ngoài ra, trẻ còn có thể kèm thêm tiêu chảy, nôn, đau bụng, phổi có nhiều ran ẩm nhỏ hạt... Bố mẹ cần hết sức lưu ý các triệu chứng trên, nếu để tình trạng này kéo dài có thể gây thiếu oxy lên não, trẻ sẽ li bì hoặc bị kích thích, co giật...

4.   Các nguyên tắc điều trị viêm phổi ở trẻ em

Các biện pháp điều trị viêm phổi khác nhau đều dựa trên nguyên tắc chung là chống nhiễm khuẩn, chống suy hô hấp, chăm sóc tốt. Cần lựa chọn kháng sinh phù hợp và đánh giá đáp ứng sau 48h điều trị.

Với các trường hợp viêm phổi nhẹ:

- Điều trị tuyến cơ sở: nhỏ mũi bằng dung dịch sát khuẩn nhẹ (natricloxit 9%o), súc miệng hằng ngày. Có thể dùng một số loại siro kháng sinh khi có tình trạng nhiễm trùng như: penixilin, amoxilin, erythromycin... 

Khi tình trạng bệnh không cải thiện thì nên chuyển lên tuyến trên.

Với các trường hợp viêm phổi nặng:

- Điều trị nội trú ở bệnh viện để được hỗ trợ hô hấp bằng cách cho thở oxy hoặc thở áp lực dương liên tục qua mũi.

- Nếu tìm được nguyên nhân gây bệnh thì dùng kháng sinh dựa theo kháng sinh đồ. Nếu không có kháng sinh đồ thì dựa vào lứa tuổi, diễn biến của bệnh mà lựa chọn các loại kháng sinh phổ rộng như: gentamycin, amoxilin, cefotaxim, cefuroxim...

- Phối hợp điều trị hỗ trợ bằng cách:

  • Hạ sốt với paracetamol, chườm mát…
  • Làm thông thoáng đường thở bằng cách hút đờm dãi, nằm đầu cao, nới rộng quần áo
  • Khi có biểu hiện suy thở thì cho thở oxy. Nếu tím tái nặng, ngừng thở thì có thể đặt ống nội khí quản, hô hấp hỗ trợ...
  • Khi trẻ sốt cao kéo dài, có biểu hiện mất nước, cần truyền dịch.

- Khi có các biến chứng như tràn dịch màng phổi, áp xe phổi, xẹp phổi… thì cần có các biện pháp điều trị phù hợp.

 Chăm sóc cho trẻ bị viêm phổi

- Chế độ dinh dưỡng: cho trẻ ăn lỏng, dễ tiêu, đủ chất, số lượng vừa phải, tránh trào ngược. 

- Đảm bảo vệ sinh sạch sẽ và cần phải theo dõi sát tình trạng khó thở, tím tái.

5.   Những điều cha mẹ nên làm để phòng viêm phổi ở trẻ

Để dự phòng viêm phổi cho trẻ, ba mẹ cần nâng cao sức đề kháng của trẻ thông qua việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, cho trẻ ăn đúng và đủ theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng. Thường xuyên theo dõi sự phát triển thể chất của trẻ để biết được tình trạng dinh dưỡng của con.

Đảm bảo cho trẻ có một sức khỏe tốt ngay từ khi mẹ mang thai. Mẹ bầu cần khám thai đầy đủ và đều đặn, đảm bảo thai nhi phát triển tốt. Cần chú ý đến một chế độ ăn hợp lý, đủ dưỡng chất cần thiết như protid, lipid, các loại vitamin, muối khoáng... Sau khi sinh, nên cho trẻ bú mẹ đến 2 tuổi để cơ thể trẻ phát triển toàn diện và khả năng chống lại bệnh tật tốt hơn.

Ngoài ra, cần cải thiện môi trường sống, để tránh cho trẻ tiếp xúc với các yếu tố như: môi trường có khói thuốc, hạn chế việc tiếp xúc với người có biểu hiện bệnh ở đường hô hấp (ho, sốt...). Quan trọng là nhà ở phải thoáng mát, thường xuyên vệ sinh sạch sẽ.

Vệ sinh mũi họng: nếu trẻ đã biết súc miệng, thì cho trẻ súc họng bằng nước muối sinh lý, nhỏ nước muối sinh lý sau khi đi ngoài đường tiếp xúc với khói bụi, cần mang khẩu trang cho trẻ để tránh hít phải bụi đường.

 Phòng ngừa đặc hiệu: điều trị bệnh nền nếu có, như suy dinh dưỡng, bệnh trào ngược dạ dày thực quản , bệnh tim bẩm sinh... Tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt chú ý các mũi tiêm phòng lao, sởi HiB, phế cầu, cúm.

Cha mẹ nên trang bị đủ kiến thức về cách nhận biết sớm bệnh viêm phổi ở trẻ nhỏ để có hướng chăm sóc và điều trị kịp thời, tránh điều đáng tiếc xảy ra. Và khi thấy trẻ có những triệu chứng nêu trên, khó thở hay thở nhanh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế uy tín để các bác sĩ điều trị kịp thời cho trẻ.